Thống kê thành phố Hà Nội kỷ niệm 70 năm hình thành và phát triển

Tròn 70 năm hình thành và phát triển, Thống kê Hà Nội đã khẳng định vai trò trụ cột trong cung cấp dữ liệu phục vụ điều hành kinh tế-xã hội. Từ phương pháp thủ công đến hệ thống hiện đại, Thống kê Hà Nội không ngừng đổi mới, hội nhập, góp phần nâng cao chất lượng quản trị đô thị của Thủ đô.

Trưởng Thống kê TP. Hà Nội, Phạm Hoài Nam cho biết, cách đây 70 năm, ngày 28/3/1956, Ủy ban Hành chính TP. Hà Nội ban hành Quyết định số 83/QĐ-HN thành lập Ban Thống kê Hà Nội đặt nền móng cho hệ thống thống kê của Thủ đô. Từ một tổ chức còn sơ khai trong bối cảnh đất nước nhiều khó khăn, Thống kê Hà Nội đã từng bước trưởng thành, trở thành bộ phận không thể thiếu trong hệ thống quản lý Nhà nước, đóng vai trò cung cấp thông tin đầu vào cho quá trình hoạch định và điều hành chính sách.

Ngay từ ngày đầu mới thành lập, chia sẻ và gánh vác với những khó khăn, gian khổ chung của nhân dân Thủ đô và miền Bắc, Thống kê Hà Nội đã khẩn trương triển khai thu thập thông tin thống kê từ các cơ sở kinh tế, các đơn vị hành chính sự nghiệp của Nhà nước một số chỉ tiêu hiện vật như: Dân số và lao động; sản lượng một số sản phẩm chủ yếu trong công nghiệp, nông nghiệp; số lượng hàng hóa vật tư lưu thông theo kế hoạch; số lượng các trường học; bệnh viện... những dữ liệu này đã đáp ứng được yêu cầu xây dựng và chỉ đạo thực hiện kế hoạch Nhà nước của các cấp, các ngành.

Đến thập niên 1970, ngành bắt đầu tiếp cận các phương pháp luận hiện đại hơn thời điểm đó, áp dụng hệ thống Bảng cân đối vật chất (MPS) để tính toán các chỉ tiêu kinh tế tổng hợp như tổng sản phẩm xã hội, thu nhập quốc dân, giá trị Tổng sản lượng các ngành sản xuất vật chất... Theo Trưởng Thống kê TP. Hà Nội, Phạm Hoài Nam đây là bước chuyển quan trọng, thể hiện nỗ lực chuẩn hóa và nâng cao chất lượng thông tin thống kê trong bối cảnh nền kinh tế đang từng bước mở rộng quy mô.

Sau khi đất nước hoàn toàn thống nhất, nhiều cán bộ thống kê có năng lực, trình độ, kinh nghiệm công tác được cử làm chuyên gia quốc tế, hoặc được tăng cường cho các tỉnh phía Nam. Trong giai đoạn này, Ngành Thống kê Hà Nội tiếp tục được tăng cường củng cố tổ chức và nghiệp vụ chuyên môn, nên đã tập trung thu thập được một khối lượng lớn các thông tin phục vụ việc đánh giá công cuộc xây dựng và phát triển Thủ đô. Các dữ liệu thống kê tiếp tục giữ vai trò then chốt trong việc đánh giá hiệu quả các chính sách lớn như: Các chính sách về hợp tác hóa, khoán trong nông nghiệp, chính sách về giá, lương, tiền, tình hình đời sống cán bộ, công chức nhà nước trước đây.

Tuy nhiên, bước ngoặt lớn trong hành trình 70 năm, Trưởng Thống kê TP. Hà Nội Phạm Hoài Nam cho biết, tới năm 1986, khi đó Việt Nam thực hiện công cuộc đổi mới. Ngành Thống kê Hà Nội đã chuyển đổi căn bản phương pháp luận từ hệ thống MPS sang Hệ thống tài khoản quốc gia (SNA) cho phù hợp với thông lệ quốc tế và Thống kê khu vực. Sự thay đổi về kỹ thuật đã giúp Thống kê Hà Nội tính toán được một số chỉ tiêu theo phương pháp này, Cụ thể, hàng loạt chỉ tiêu mới được xây dựng và tính toán như giá trị sản xuất, chi phí trung gian, giá trị tăng thêm theo ngành, vốn đầu tư phát triển… giúp phản ánh đầy đủ hơn bản chất của nền kinh tế. Cùng với đó, phạm vi thu thập dữ liệu được mở rộng mạnh mẽ, bao phủ cả khu vực doanh nghiệp, kinh tế hộ cá thể và các lĩnh vực xã hội.

Hiện nay, Thống kê Hà Nội đang thu thập thông tin từ khoảng 200.000 doanh nghiệp và hơn 372.000 cơ sở sản xuất kinh doanh cá thể. Quy mô dữ liệu lớn này không chỉ cho thấy sự phát triển năng động của nền kinh tế Thủ đô mà còn đặt ra yêu cầu ngày càng cao về năng lực xử lý, phân tích và dự báo.

Một điểm nhấn đáng chú ý là việc ngành tích cực tổ chức và tham gia các cuộc tổng điều tra quy mô lớn như Tổng điều tra dân số và nhà ở, Tổng điều tra nông thôn-nông nghiệp, Tổng điều tra kinh tế… cùng nhiều cuộc điều tra chuyên đề về doanh nghiệp, thu nhập hộ gia đình, biến động dân số. Những dữ liệu thu thập được đã góp phần tạo dựng bức tranh toàn diện về kinh tế-xã hội Hà Nội qua từng giai đoạn, giúp các cấp lãnh đạo đưa ra quyết sách chính xác và kịp thời.

Đặc biệt, sau khi Hà Nội mở rộng địa giới hành chính năm 2008, quy mô dân số và kinh tế tăng mạnh, kéo theo khối lượng thông tin cần thu thập và xử lý tăng đột biến. Điều này buộc ngành Thống kê phải nhanh chóng thích ứng, tái cấu trúc tổ chức và nâng cao năng lực chuyên môn để đáp ứng yêu cầu mới.

Trong bối cảnh đó, việc ứng dụng công nghệ và chuyển đổi số trở thành xu hướng tất yếu. Từ năm 2007, ngành đã triển khai hệ thống quản lý chất lượng theo tiêu chuẩn ISO, góp phần chuẩn hóa quy trình nghiệp vụ. Những năm gần đây, công tác phổ biến thông tin cũng được đổi mới mạnh mẽ thông qua việc công khai lịch công bố dữ liệu, tổ chức họp báo định kỳ ...

Không chỉ dừng lại ở vai trò cung cấp dữ liệu, Thống kê Hà Nội còn tích cực tham gia xây dựng thể chế và chính sách. Nhiều đề án, chương trình lớn của thành phố đã có sự đóng góp quan trọng của ngành, đặc biệt trong việc xây dựng hệ thống chỉ tiêu, phát triển cơ sở dữ liệu và ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý.

Hiện nay, với đội ngũ gần 200 công chức, người lao động, trong đó 98% có trình độ đại học và trên đại học, ngành Thống kê Hà Nội đang từng bước xây dựng lực lượng chuyên nghiệp, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thời đại dữ liệu.

Theo Trưởng Thống kê TP. Hà Nội, Phạm Hoài Nam, trong giai đoạn tới, ngành xác định tiếp tục đổi mới toàn diện, hiện đại hóa phương pháp và công nghệ, tăng cường kết nối và khai thác dữ liệu từ các nguồn khác nhau, hướng tới xây dựng hệ thống dữ liệu thống kê đồng bộ, phục vụ hiệu quả cho mô hình quản trị đô thị thông minh.

Hành trình 70 năm đã khẳng định vị thế của Thống kê Hà Nội. Trong bối cảnh chuyển đổi số và hội nhập sâu rộng, việc tiếp tục nâng cao chất lượng, tính minh bạch và khả năng dự báo của thông tin thống kê sẽ là chìa khóa để Thủ đô phát triển nhanh, bền vững và hiện đại.